Απόσπασμα από το βιβλίο του Γάλλου δημοσιογράφου Rene Puaux «Δυστυχισμένη Βόρειος Ήπειρος», (ελλην. Έκδοση εκδ. Τροχαλία, Αθήναι). Ο Puaux (Πυώ) περιηγήθηκε την Ήπειρο το 1913, ακριβώς μόλις τα εδάφη αυτά είχαν ελευθερωθεί από τον ελληνικό στρατό. Συνομιλώντας με Έλληνες Ηπειρώτες, οι οποίοι τότε για πρώτη φορά απηλλάγησαν από τον τουρκικό ζυγό, μαθαίνει έκπληκτος και τα εξής :

«Κανένα βιβλίο τυπωμένο στην Αθήνα δεν γινόταν δεκτό στα σχολεία της Ηπείρου. Ήταν επιβεβλημένο να τα προμηθεύονται όλα από την Κωνσταντινούπολη. Η Ελληνική Ιστορία ήταν απαγορευμένη. Στην περίπτωση αυτή λειτουργούσαν πρόσθετα κρυφά μαθήματα, όπου χωρίς βιβλία, χωρίς τετράδια, ο νεαρός Ηπειρώτης μάθαινε για τη μητέρα Πατρίδα, διδασκόταν τον Εθνικό της Ύμνο, τα ποιήματά της και τους ήρωές της.

Οι μαθητές κρατούσαν στα χέρια τους την ζωή των δασκάλων τους. Μία ακριτομυθία, μια καταγγελία ήταν αρκετή. Δεν είναι συγκινητικό, αυτά τα διακόσια μικρά αγόρια και τα διακόσια πενήντα κοριτσάκια να δέχονται τις επιπλέον ώρες των μαθημάτων (στην ηλικία, που τόσο αγαπούν τα παιχνίδια), να συζητούν για την Ελλάδα και επιστρέφοντας στις οικογένειές τους με τα χείλη ραμμένα να κρατούν τον ενθουσιασμό μυστικό στην καρδιά;» (σελ. 126).

Λέω λοπόν τώρα: Μήπως βιαστήκαμε να βγάλουμε μερικά συμπεράσματα; Μήπως θα πρέπει να ξαναδιαβάσουμε την Ιστορία; Γιατί αν υπάρχουν τέτοια θέματα το 1913 ίσως να υπήρχαν άλλα σοβαρώτερα στο παρελθόν που τα χάνουμε λόγω κεκτημένης ταχύτητας εμπνεόμενοι από το πνεύμα του αντικληρισμού που προωθούν οι δυνάμεις της Αριστεράς και της προόδου;

Βέβαια αυτός ο αντικληρισμός σαν ιδέα και κίνηση, δεν είναι κάτι νέο, είναι από την εποχή της Μεταρρύθμισης που πίσω της είχαν ταμπουρωθεί και άλλες δυνάμεις που έβλεπαν την κίνηση ως μοχλό με απώτερο στόχο το “σήκω από την καρέκλα που κάθεσαι για να καθήσω εγώ.” Με παροξυσμό του τόσο στην “μεγάλη” Γαλλική επανάσταση, όσο και στην ακόμη “μεγαλύτερη” την Ρώσσικη, που ως γνωστόν απαγόρευσε όλες τις θρησκείες πλην μιάς.

Έτσι και στην εποχή μας, καλή ώρα, με την παγκοσμιοποίηση, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας κα. Τα οποία πολλοί αφελείς σπεύδουν να υποστηρίξουν, χωρίς να καταλαβαίνουν, ότι είναι λόγια χωρίς αξία.

Λόγια απατηλά που σκοπεύουν να προλειάνουν την κατηφόρα για την τελική πτώση, αφού σε εποχές δημοκρατίας προσπαθούμε να εφαρμόσουμε κομμουνιστική ιδεολογία και πρακτική που αποδεδειγμένα απέτυχαν οικτρά.